Graan SA sê luidens ’n verklaring dit het ’n impak op produsente van onder meer moutgars. Die oorskot wat tans bestaan, is die gevolg van die vorige drankverbod en ’n goeie oes. Weens die oorskot het koopmandate in sekere streke aansienlik afgeneem. Ander produkte wat gebruik word om alkohol te vervaardig, is onder meer moutsorghum, mielies, aartappels en druiwe.

Volgens die organisasie is die stelsel onder druk, met die opeenhoping van gewasse waarvan sommige nie vir lang tydperke opgeberg kan word nie en waarvoor daar ook nie uitvoermoontlikhede bestaan nie. Die situasie het ingrypende finansiële en ekologiese gevolge.

“Die verdere verbod op drank beïnvloed ook kleinskaalse produsente wat deur verskillende maatskappye in verskillende programme ondersteun word,” sê Graan SA. “Nie net sal produsente se toegang tot markte nou verminder word as gevolg van oorskotte nie, maar die risiko’s dat ondersteuning opgeskort sal word weens maatskappye se finansiële verliese, is nou ’n werklikheid.”

Beperkte keuses

Moutgars is ’n belangrike gewas in die wintergraanproduksiegebied waar produsente beperkte gewaskeuses het. Die organisasie verwag dat die huidige stand van sake in die komende seisoen aansienlik minder aanplantings tot gevolg sal hê.

“Dit raak produsente regstreeks ten opsigte van finansieringsprofiele, wisselboustelsels en die bestuur van ekostelsels. Die resultaat is beduidende finansiële druk op ’n gebied wat die afgelope paar seisoene reeds baie druk ervaar het weens droogtes en waar landbouskuld op hoë vlakke is.”

Volgens Graan SA kan die situasie beduidende langtermyngevolge hê. “Die garsbedryf het groot geleenthede om uit te brei en verdere landbouverwerkingsgeleenthede en werk te skep, maar gegewe die huidige omstandighede word beleggings ontmoedig, wat ’n langtermyn-impak op die volhoubaarheid van die bedryf het.”

Die organisasie erken dat alles gedoen moet word om die land veilig te hou en druk op die gesondheidstelsel te verminder tydens die Covid-19-pandemie. Dit moet egter ook in gedagte gehou word dat die drankverbod ’n hele waardeketting beïnvloed wat diegene wat afhanklik is van die bedryf vir hul lewensonderhoud regstreeks raak.

Graan SA merk op dat in mededingende lande waar weens die pandemie soortgelyke besluite geneem is, word aansienlike steun aan die betrokke landbousektore gebied. “Die vraag, nou en tydens droogtes, word steeds geopper: Hoe sal plaaslike produsente ondersteun word as gevolg van hierdie verbod en is die gevolge van hierdie besluit nagevors? Die huidige scenario wek groot kommer onder produsente aangesien enkelkopermarkte nou verdwyn, en die landbousektor daaronder ly.”