Die ontwikkeling van ’n meesterplan vir die landbou en landbouverwerking het ’n “baie delikate stadium” bereik, met die meeste belanghebbendes wat die oorkoepelende meesterplanraamwerk reeds aanvaar het. Nou lê die belangrike proses voor om ’n strategiese aksieplan saam te stel, het dr. John Purchase, uitvoerende hoof van die landbousakekamer Agbiz, op die vereniging van veevoervervaardigers (Afma) se jaarkongres gesê.

Hy het gesê daar word nog tot einde September samesprekings gevoer waarvolgens teikens vir die plan se instelling geformuleer word en ondernemings word tot dan tyd gegee om dit deur te voer. “Dis nou nodig om die proses te versnel. Dit sloer al te lank en dit het onnodig ingewikkeld geraak.”

Hiervoor is ’n uitvoerende oorsigkomitee onder leiding van me. Thoko Didiza, minister van landbou, grondhervorming en landelike ontwikkeling, ingestel wat die proses verder voer. Die oorsigkomitee word ondersteun deur ’n verwysingsgroep en klusters wat die tegniese bespreking sal voer, asook ’n navorsingspan. Daar word volgens Purchase voorsiening gemaak vir ’n meganisme om geskille te besleg en enige versperrings te oorkom wat keer dat konsensus bereik word.

Hierna word die strategiese plan na die onderskeie belanghebbende partye terugverwys vir goedkeuring. Purchase het gesê die onderhandelaars sal nie enigiets afteken sonder dat hulle daarvoor goedkeuring ontvang het nie.

Hy het die landboumeesterplan beskryf as ’n maatskaplike verdrag tussen vennote wat praktiese stappe tot gevolg sal hê. “Binne die raamwerk van ’n maatskaplike verdrag is dit nodig om hier en daar skiet te gee, maar ons benodig ’n steeds verenigde visie.”

Hy het beklemtoon hoe noodsaaklik dit is dat die plan ’n internasionaal mededingende landbou-waardeketting sal skep en inklusiewe groei bevorder. “Ons kan nie voortgaan op die pad waarop ons nou is nie. Ja, ons groei in die landbou, maar dit raak ál meer eksklusief en gekonsentreerd. Dit moet meer inklusief wees om volhoubaarder te wees.”

Sakesektor druk hard

In antwoord op ’n vraag oor hoe ernstig die sakesektor se bydrae deur die regering bejeën word, en of daar voldoende samewerking is, het Purchase gesê die sektor is baie beter georganiseerd as ’n paar jaar gelede. “Dit kan waarskynlik toegeskryf word aan die druk waaronder ons verkeer. Ons druk baie hard terug en het al by geleentheid vir die president gesê dis die ANC wat die probleme in Suid-Afrika skep en hy moet dit erken. As ons nie die probleme met faksies kan oplos nie, sal ons steeds onsekerheid hê.”

Hy glo ook die regering is meer tegemoetkomend teenoor die sakesektor, wat hy voorheen as “die vyand” beskou het. “Ons het kontak met die regering op die hoogste vlak soos wat ons saam vertroue probeer herstel.”

Maar, het Purchase gewaarsku, die regering moet realisties wees oor die teikens wat gestel word vir byvoorbeeld bemagtiging of grondhervorming. “Jy word aan bande gelê deur die soort omgewing wat die regering skep waarbinne teikens behaal moet word. Ons moet realisties wees. As die omgewing wat die regering skep nie bemagtigend is en die amptenary nie bevoeg is nie, bereik ons nie die doelwitte nie en dan moet die regering nie die skuld op ander belanghebebndes pak nie.”