Die proses van langer as drie jaar om nulvergoeding wanneer die staat grond vir grondhervormingsdoeleiendes aanskaf eksplisiet in die Grondwet te skryf, sal binnekort afgehandel word. Dit blyk egter dat die ANC nie ’n meerderheid van twee derdes kan verseker om die 18de wysigingswetsontwerp op die Grondwet in die nasionale vergadering deurgevoer te kry nie. Die ANC-meerderheid in die ad hoc-komitee wat dié wysigingswetgewing moes opstel, het wel gestem dat dit na die nasionale vergadering geneem te word.

Die DA en die kleiner partye het teen die wysigingswetgewing gestem. Die EFF het weer nie die komiteevergadering bygewoon nie nadat hy en die ANC nie konsensus oor sekere voorstelle kon bereik nie.

Aanleiding

Die proses het in begin 2018 ná ’n aanvanklike mosie van die EFF, met wysigings wat die ANC in die nasionale vergadering aanvaar het. Die ad hoc-komitee het opdrag gekry om wysigings aan artikel 25 van die Grondwet voor te stel sodat grond in openbare belang sonder vergoeding onteien kan word. Die DA, VF PLUS, Cope en ACDP het die mosie vurig teengestaan.

In die laaste fases met die opstel van die wetgewing kon die EFF en die ANC nie konsensus oor sekere punte bereik nie. Die EFF het in Julie 2021 by monde van mnr. Floyd Shivambu, EFF-LP, dit onomwonde gestel dat die EFF die ANC se voorstelle verwerp en in die nasionale vergadering daarteen sal stem.

Die EFF het nog altyd beloof hy sal die ANC sy steun gee om onteiening sonder vergoeding te verwerklik in ’n poging om Suid-Afrika se grondvraagstuk op te los. Die ANC wou egter nie enige verdere toegewings aan die EFF maak nie. Die EFF wil sien dat die staat die voog van Suid-Afrika se natuurlike hulpbronne, insluitend grond, moet wees en dat die hele subartikel 3 wat voorsiening maak vir die bedrag, tyd en manier van vergoeding verwyder moet word.Die ANC stel voor dat wanneer grond en enige ander verbetering daarop onteien word vir die doel van grondhervorming, die vergoedingsbedrag betaalbaar nul rand mag wees; dat nasionale wetgewing die omstandighede moet bepaal waar die vergoedingsbedrag nul rand is; en dat die staat grond, wat die gesamentlike erfenis van alle landsburgers is, moet beskerm en hy moet redelike wetgewende en ander maatreëls tref om dit moontlik te maak om voogdyskap van sekere grond te kry sodat landsburgers toegang tot grond op gelyke grondslag kan kry.

Die komitee sal Woensdag weer vergader om sy verslag deur te gaan voordat dit in die nasionale vergadering ter tafel gelê word.