Die parlementêre portefeuljekomitee vir openbare werke en insfrastruktuur hou tans openbare verhore oor dié wysigingswetsontwerp (B23 van 2020) wat die huidige Wet op Onteiening (Wet no.63 van 1975) sal vervang.

Die wysigingswetsontwerp noem die omstandighede waar ’n hof kan bepaal dat nulrandvergoeding betaal mag word wanneer grond vir openbare doeleiendes onteien word. Die departement van openbare werke en infrastruktuur het die wysigingswetgewing in November 2020 by die parlement ingedien.

Verhore is van 6 tot 9 Mei in Gauteng gehou. By die verhore in Orange Farm, Gauteng, was deelnemers van mening dat die Covid-19-pandemie gebruik moet word om die wysigingswetsontwerp vinniger deurgevoer te kry om sodoende toegang tot openbare gesondheidsorg, polisiekantore, behuising, werk en ekonomiese geleenthede te bewerkstellig.

Mnr. Henry Geldenhuys, president van TLU SA, sê wat mense nie besef nie, is dat dié wetgewing juis al hierdie dienste in die wiele gaan ry. “Wie sal vaste beleggings maak in ’n land waar die Grondwet asook wetgewing bepaal dat bates deur die staat gekonfiskeer kan word sonder om daarvoor te betaal?

“Dit is duidelik dat hierdie mense nie besef vooruitgang kom deur ekonomiese groei wat deur belegging in die land geskep word nie.”

TLU SA is deel van die ad hoc-groep vir die beskerming van eiendomsreg, wat meer as 50 organisasies soos landbouverteenwoordigers, burgerlikes en opposisiepartye insluit. Die groep vergader gereeld om kwessies wat eiendomsreg bedreig, te bespreek en optrede te oorweeg.

Grondhervorming nie die doel

Op die mees onlangse vergadering van dié ad hoc-groep het die deelnemers op verskeie stappe ooreengekom om die proses van onteiening sonder vergoeding teen te werk. Die groep het tot die slotsom gekom dat die aanslag op eiendomsreg niks met grondhervorming te doen het nie, maar eerder gerig is op die toepassing van die ANC se beleid van radikale ekonomiese transformasie wat die hele ekonomiese bestel fundamenteel en katastrofaal sal verander.

Volgens die groep bevind Suid-Afrika hom by ’n keerpunt en selfgeskepte krisis weens staatskaping, korrupsie en erge wangebruik en wanbestuur. Die groep sê die voorgestelde wysiging van artikel 25 van die Grondwet en die wetsontwerp op onteiening is ’n ernstige en onaanvaarbare aantasting van fundamentele regte.

Openbare verhore word van 13 tot 16 Mei in die Vrystaat gehou, van 20 tot 23 Mei in KwaZulu-Natal, van 3 tot 6 Junie in die Oos-Kaap, van 10 tot 13 Junie in die Noord-Kaap, en van 17 tot 20 Junie in die Wes-Kaap.