Die lae vlak van swart ekonomiese bemagtiging wat tot dusver op primêre produksievlak plaasgevind het, belemmer landbou-ondernemings se SEB-telkaarte, sê dr. John Purchase, uitvoerende hoof van die Landboubesigheidskamer (LBK).

“Talle boere het nog nie werklik bemagtig nie en dit is iets wat ontwikkel moet word.” Hy raai boere aan om wel SEB-telkaarte te kry sodat hul ondernemings se toekoms beter kan lyk.

Die LBK is ‘n nuwe korporatiewe lid van Landbouskrywers SA (Noord). Lede van dié vereniging het gehoor hoe die kamer ‘n studie onder 30 landbou-ondernemings finansier om vas te stel in watter mate AgriSEB reeds plaasgevind het. ‘n Tekort aan transformasie op produsentevlak moet aandag kry, sê Purchase.

Purchase sê grondhervorming is een van die groot redes waarom transformasie vir landbou ondernemings belangrik is. “Tot dusver het 90% van alle projekte wat oorgedra is, misluk. Om landbou-ondernemings in die toekoms steeds te laat slag, is dit belangrik dat grondhervorming suksesvol moet wees.

Bemagtiging op produksievlak

Purchase sê landbou-ondernemings (grootliks voormalige koöpersies) kan ‘n deurslaggewende rol speel in bemagtiging op produksievlak. “Wit boere is destyds gevestig deur landboukoöperasies. Hoekom wil ons nou die wiel herontwerp? Dieselfde model kan weer toegepas word.”

Meer koördinasie moet egter steeds binne die landbou plaasvind. “Die verslag dui daarop dat landboumaatskappye heelwat doen om SEB toe te pas, maar dit is steeds nie goed genoeg nie.”

Die studie het bevind dat ‘n tekort aan bemagtigde verskaffers nie die enigste remskoen is nie. Ondernemings sukkel ook om opgeleide SEB-personeel te vind. 

Daar is ‘n tekort aan SEB-vennote wat toegang tot finansiering het en/of waarde tot die onderneming kan toevoeg.

Die Regering en reguleringsliggame bied volgens die studie ook nie die nodige steun aan landbou-ondersteuning nie.

‘n Parlementêre sitting oor die vordering van AgriSEB was vir vandeesweek beplan, maar dit is uitgestel. Na verwagting sal die Regering eersdaags ‘n transformasiehandves bekend stel. Die LBK werk nou saam met die Regering om dié dokument af te handel.

18 Augustus 2010