Die oorblywende R29,8 miljoen kan uitbetaal word om saadverskaffers vir hulle tegnologie te vergoed.

Mnr. Andries Theron, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Agentskap vir Kultivar- en Tegnologie-ontwikkeling (Sacta) wat deur die graan- en oliesaadbedryf gestig is om die heffings in te vorder, sê dit gaan goed met die proses. Hy het by ’n vergadering van die koringforum in Pretoria gesê 86,7% van die heffings in die koringbedryf is ingevorder en 95,2% van dié in die garsbedryf.

Koringheffings word reeds vir die twee jaar ingevorder en daar word nou gewerk om die kanola-bedryf te betrek.

Theron sê in die koringbedryf het boere uit ’n bedeling gekom waar hulle gewoond is aan die betaling van ’n statutêre heffing aan die Wintergraantrust. In die sojabedryf is boere nog nie gewoond aan die betaling van heffings nie en om die proses te bevorder, is mnr. Gert Heyns, voorheen bemarkingsbestuurder vir saad en biotegnologie by Monsanto SA, as uitvoerende direkteur van Sacta aangestel om met die sojabedryf te skakel.

Koringbedryf

Theron sê in die sojaboonbedryf, waar heffings van Maart aanstaande jaar af betaal sal word, kan daar dalk binne twee jaar nuwe tegnologie in die land wees om produsente te bevoordeel. “In die koringbedryf gaan dit egter nie oornag gebeur nie. Daar is nie ’n towerformule nie. Ons sal realisties moet wees en gemotiveerd bly.”

Hy het verwys na die afname in koringhektare van sowat 1,5 miljoen ha in die vroeë negentigs tot onder 500 000 ha vanjaar, en sê dit sal nog verder afneem – veral in die Wes-Kaap. “Waar ek in die Swartland boer, kry ons tans ’n ton/ha hoër opbrengs op gars as op koring. Daarom plant ek dit nou. Ons het nooit voorheen gars daar geplant nie, maar doen dit tans omdat dit mededingend is. Ons hou van koring, maar net as ons dit winsgewend kan verbou.”

Volgens hom is daar ’n dringendheid by koringtelers en vooruitgang word gemaak met die ontwikkeling van kultivars. “Ons gaan dalk nie ons ton/ha meer binne ’n jaar of twee sien nie, maar ons gaan beslis ’n toename in opbrengs oor tyd hê.”  

Theron sê die 20% van die statutêre heffing wat vir transformasie aangewend moet word, word volgens die riglyne van die Nasionale Landboubemarkingsraad (NLBR) bestee. Die fokus sal meer op tegnologie-ontwikkeling as boerontwikkeling wees. Daar word ook beurse vir toepaslike studies beskikbaar gestel.

Tydens die forum se vergadering is ook bekend gemaak die Wintergraantrust het ingestem om te betaal daarvoor dat die SA Graaninligtingsdiens (SAGIS), soos in die geval van mielies, voortaan ook  inligting  bekend sal maak oor handelaars se voornemens om koring in- of uit te voer sodat die speelveld meer gelyk kan wees. Daar word nou gewag dat die NLBR die groen lig daarvoor gee.