Buffeleienaars en die staat moet dringend samesprekings voer oor die toets van siektes onder wild en die interpretasie van die uitslae daarvan. Dié onderwerp is onlangs deur belangegroepe op ’n vergadering in Pretoria bespreek waar inligting verskaf is as deel van ’n moontlike hofaansoek van ’n bekende buffeleienaar.

Mnr. Reuben Saayman, voorsitter van die Buffel-eienaarsadvieskomitee van Wildbedryf Suid-Afrika (WRSA), sê dit is noodsaaklik dat belangegroepe die toepassing van die bepalings van die staat se veterinêre prosedurele kennisgewing (VPN) vir die risikobeheer van buffelsiektes in Suid-Afrika met die buffelbedryf bespreek.

Dit volg nadat die bedryf se voorstelle met kommentaar nie deur die staat aanvaar is nie. Met die vergaderings twee weke gelede is goeie vordering gemaak en ‘n komitee wat bekend staan as buffelbeheerde-siekteskomitee is tot stand gebring wat deur die Nasionale Dieregesondheidsforum verteenwoordig word.

LEES OOK: Staat vat wild terug

Probleme

Voorstelle was dat hierdie komitee verteenwoordigend sal wees van alle buffeleienaars, WRSA, wildveeartse, dieregesondheid, nasionale parke, provinsiale reservate, die Universiteit van Pretoria en ander. Hierdie komitee sal graag voortaan met die staat en ander rolspelers wil saamwerk en gesprek voer, veral oor die toekoms en voorstelle wat in die verlede nie aanvaar was, wat nou probleme veroorsaak.

Volgens buffeleienaars beskik die direktoraat dieregesondheid van die Departement Landbou, Bosbou en Visserye nie oor voldoende mannekrag met kundigheid om buffels vir onder meer tuberkulose (TB) te toets en die uitslae te vertolk nie.

Die toepassing van die VPN word deur die afwesigheid van gekwalifiseerde staatsveeartse gekortwiek en dienste word vertraag omdat technici wat die TB-toetse uitvoer, nie die uitslae mag interpreteer nie. Die oplossing hiervoor is die akkreditering of magtiging van private veeartse om staatsfunksies te verrig. Die saak geniet tans aandag en onderhandeling vind met die staat plaas om goedkeurings te verkry.

“Hierdie toetsingmetodes verg hoogs opgeleide kundiges met ervaring. Foute met die toetsmetode en die vertolking van die uitslae berokken eienaars van buffels skade van miljoene rand.”

Streng riglyne

Een van die probleme wat die buffeleienaars met die VPN, wat deur dr. Mpho Maja, die departement se direkteur dieregesondheid, uitgevaardig is, is die toepassing en vertolking van metingsriglyne wat vir buffels selfs strenger is as vir beeste, waarvoor TB-toetse nie verpligtend is soos in die geval van buffels nie. Buffeleienaars voel ook dat hulle aanbevelings vir die VPN oor die hoof gesien is.

Volgens Saayman voel buffeleienaars dat die beplande regsoptrede die departement moontlik kan dwing om sy VPN tersyde te stel, of te laat hersien.

“Dit sal die staat dwing om met die wildbedryf en buffeleienaars te onderhandel,” sê Saayman. Verskeie versoeke vir samesprekings tydens werkswinkels in die verband is ongelukkig voorheen deur Dieregesondheid verontagsaam of nie toegestaan en ge-organiseer nie.

LEES OOK: Is jag ’n sport?

Hofsaak

Intussen beplan mnr. Jaco Troskie, ’n Bloemfonteinse sakeman, om ’n eis van honderde miljoene rand teen die minister van landbou in te stel word nadat die staat ’n TB-besmette buffelbul aan hom verkoop het.

Hy het geld verloor nadat sy Unyati-wildreservaat by Warrenton sedert laat 2014 onder kwarantyn geplaas is en hy nie wild kon verkoop of van die reservaat kon verskuif nie.?Daarby het die bul, El Torro, wat hy in 2011 op ’n staatsveiling van die Madikwe-natuurreservaat in Noordwes vir R6,9?miljoen gekoop het, boonop in 2014 gevrek terwyl hulle TB-toetse op hom wou doen.

Sy 34 spogbuffelkoeie wat by El Torro was en hul kalwers, gesamentlik 82, word in isolasie gehou, hoewel hulle negatief vir TB toets.?Weens die onsekerheid kan hy hulle nie verkoop nie, sê hy.

Intussen het die Noord-Kaapse departement van veeartsenydienste en die Minister van Landbou, Bosbou en Visserye hulle die laaste paar maande die een drag slae ná die ander in die Noord-Kaapse hooggeregshof in Kimberley op die lyf geloop oor die onwettige kwarantynkennisgewings wat oor buffels op Unyati uitgereik is.

In ‘n onlangse uitspraak het waarnemende regter Sharon Erasmus en waarnemende regterpresident Violet Phatshoane die kwarantyn wat in 2014 en 2017 op Unyati ingestel is, tersyde gestel en as ongeldig en onafdwingbaar verklaar en ook bevind dat Unyati sedert einde 2015 TB-vry is.

Troskie is van voornemens om die departement voor die hof te daag oor die VPN oor die beheer van dieresiektes, soos TB onder buffels.

Troskie sê die aansoek vir die opskorting van die voorskrifte in dié dokument word ingedien hangende ’n latere hersieningsaansoek vir die tersydestelling daarvan.?Hy sê hy doen dit nie net vir homself nie, maar veral vir die wildbedryf in die land, sodat ’n aanvaarbare voorstel vir ’n nuwe regulasie in samewerking met die boere, veeartse en die staat opgestel kan word.