Dié bedrag moet betaal word vir die verbeterings en bates op die meer as 4 000 plase wat die afgelope twee dekades met geweld van wit boere afgeneem en vir swart eienaars gegee is.

Daar is op 29 Julie aangekondig dat die Zimbabwiese regering en die Commercial Farmer’s Union (CFU), wat die wit boere verteenwoordig, ’n ooreenkoms in Harare onderteken het wat die geskil oor die grondgrype kan beëindig en moontlik politieke en ekonomiese sanksies teen Zimbabwe se Zanu-PF-regering sal verlig.

Ingevolge die ooreenkoms moet boere die helfte van die vergoeding ná ’n jaar ontvang en die res binne vyf jaar. Besonderhede oor waar die geld vandaan sal kom, was vaag. “Een van die punte van die ooreenkoms was dat die regering en die boere ’n gesamentlike komitee sal vorm om hulpbronne te mobiliseer,” het mnr. Mthuli Ncube, Zimbabwe se minister van Finansies, in ’n onderhoud op CNBC Africa gesê. Dié komitee sou reeds op 30 Julie sy eerste vergadering hou.

Ncube het voorts gesê die gesamentlike komitee sal plaaslik sowel as oorsee probeer geld in die hande kry vir die vergoeding. “Sekere finansiële strukture in Zimbabwe en oorsee sou benut word, insluitend die uitreiking van ’n internasionale skuldinstrument wat oor 30 jaar afbetaal sou word, asook effekte indien die mark daarvoor aptyt het.”

Zimbabwe het ’n werkloosheidskoers van meer as 90% terwyl tekorte aan voedsel, buitelandse valuta en brandstof die land op sy knieë het. 

Boere uit die land, oorlede

Ncube was van mening dat baie van die boere steeds sake binne Zimbabwe wil doen, wat ’n gedeelte van die geleende geld weer terug in die Zimbabwiese ekonomie sal laat vloei. Maar kritici wys daarop dat heelwat van die boere wat vergoeding moet ontvang, reeds oorlede is of landuit gevlug het. Besonderhede is ook vaag oor hoeveel die oorledenes se nasate sou kry.

“Die ooreenkoms is ’n stap in die regte rigting, maar daar is kommer omdat so min besonderhede bekend is daaroor. Die wettigheid van die ooreenkoms kan betwyfel word, want dit is nie deur die parlement goedgekeur nie,” het mnr. Ben Freeth, een van die Zimbabwiese boere wat erg aangerand en van sy plaas verdryf is, aan CNBC Africa gesê. Freeth het ’n jare lange hofstryd teen die voormalige president, Robert Mugabe, gevoer, om hom te dwing om boere te vergoed vir hul plase, ingevolge protokol van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap.

Maar ingevolge die skikkingsooreenkoms wat mnr. Andrew Pascoe van die CFU met Ncube en me. Oppah Muchinguri-Kashiri, die waarnemende minister van landbou, geteken het, sal die vergoeding van $3,5 miljard slegs gegee word vir infrastruktuurverbetering en bates op die plase wat afgeneem is; nie vir die grond self nie.

“Die ooreenkoms herstel nie eiendomsreg in Zimbabwe nie. Dit is wat ons dringend nodig het sodat dit beleggers sekerheid kan gee en die land weer kan ontwikkel,” het Freeth gesê.