Die nasionale Sensus van Kommersiële Landbou (CoCA 2017) deur Statistieke Suid-Afrika het berus op die deelname en samewerking van boere om ’n volledige prentjie te skets van die omvang en belangrikheid van die landboubedryf.

Een van die boerderye by wie beamptes van Stats SA gaan aanklop het vir inligting oor die stand van sake op plase, was die Bassons wat naby Bapsfontein in Gauteng boer.

“Om te meet, is om te weet,” sê mnr. Jan Basson, wat saam met sy vrou, Amelda, mede-eienaar van Janelda Boerdery is, en die eerste boere was wat aan die 2017-sensus deelgeneem het.

Die Bassons is eierboere wat ook mielies en soja op droëland en onder besproeiing verbou.

Stats SA het deurlopend saam met die georganiseerde landbou en hekwagters gewerk om inligting oor die sensus te versprei en te koördineer tydens die opnameproses. 

Stats SA het plase aanvanklik vanaf 15 Oktober tot 14 Desember 2018 besoek. Die insameling van data is daarna op 4 Maart 2019 hervat en einde November 2019 afgesluit. Individue se inligting is vertroulik hanteer.

Die inligting in die sensus handel oor die stand van sake vir die boekjaar 1 Maart 2017 tot 28 Februarie 2018. 

Hektare en arbeidsmag 

In 2017 is 40 122 kommersiële plase wat 46,4 miljoen ha van die land gebruik vir produksie. Die landboubedryf het volgens die CoCA 2017-sensus sowat 758 000 mense in diens, met die grootste hoeveelheid werknemers in die arbeidsintensiewe tuinbousektor (268 740). Veeboerdery bly egter die grootste bydraer tot die landboubedryf.

Die Vrystaat (7 951) en Wes-Kaap (6 937) is steeds die provinsies met die meeste kommersiële plase. Die ander provinsies se getal kommersiële plase is: Noordwes (4 920), Noord-Kaap (4 829), Oos-Kaap (4 214), KwaZulu-Natal (3 103), Limpopo (3 045), Mpumalanga (2 823) en Gauteng (2 291).

Wanneer dié syfers egter met werksgeleenthede in die landbou in elke provinsie vergelyk word, wys dit ’n ander prentjie. Dit benadruk ook die belangrikheid van die landboubedryf in die land se ekonomie en om stabiliteit in die arbeidsmark te verseker.

Die wyn- en vrugtebedryf in die Wes-Kaap steun swaar op arbeid, en dit is een van die redes waarom dié provinsie die grootste werkgewer in die landboubedryf is. Die Wes-Kaap gee jaarliks werk aan sowat 186 997 mense. Limpopo het die tweede grootste getal mense in diens op plase met 97 478 werksgeleenthede. Hoewel KwaZulu-Natal nie naastenby so baie kommersiële plase soos die Vrystaat het nie, verskaf dié provinsie werk aan 96 206 mense en die Vrystaat 75 128.

Vrystaat!

As die sensus medaljes moes uitdeel, sou die Vrystaat ’n hele paar keer op die podium verskyn.

Sowat 7,6 miljoen ha word aangewend vir kommersiële boerdery, wat 59% van die totale oppervlakte van die provinsie beslaan.

Die sowat 7 950 kommersiële plase in die Vrystaat verteenwoordig 20% van die nasionale totaal.

Die Vrystaat is ook die land se voorste provinsie vir beesboerdery en die distrik Thabo Mofutsanyane in die Oos-Vrystaat het die meeste beeste in die land (490 000). Dit is sowat 14% van die nasionale kudde.

Die provinsie se boere lewer die meeste mielies in die land (4 706 888 metrieke ton), wat baie belangrik is vir Suid-Afrika se voedselsekerheidstatus.

Gaan na Statistieke Suid-Afrika se webwerf by www.statssa.gov.za of volg hom op sosiale media by Twitter of Facebook vir meer inligting.