Deel

Platsak en vir eers keelvol vir vleis? Stel veganisme op die proef!

akkreditasie
0:00
play article
Intekenare kan na hierdie artikel luister
Januarie is die ideale tyd om 'n leefstylverandering aan te pak. Laat Checkers jou hiermee help.
Januarie is die ideale tyd om 'n leefstylverandering aan te pak. Laat Checkers jou hiermee help.

Oor die feestyd is Suid-Afrikaners geneig om elke maaltyd te beplan rondom die soort vleis(e) wat gaargemaak gaan word. Maar ná die vyfde dag van braai met groente en stysel as ’n bysaak, begin jou lyf (en jou sak) kapsie maak!

Noudat jy ’n blaaskans gehad het, is dit die ideale tyd om jou spysverteringstelsel en jou beursie ook ’n welverdiende beurt te gee om te rus. Verminder sommer ook jou koolstofvoetspoor deur veganisme op die proef te stel. Jy hoef nie al jou vleistande te laat trek nie. Jy kan dit eers net ’n aand of twee per week probeer.

Checkers main 2
Hoekom probeer jy nie eers net een aand per week vleis van die spyskaart afhaal nie?

Verlede jaar het 620 000 mense van 220 lande veganisme in Januarie op die proef gestel as deel van die Veganuary-veldtog, wat deur ’n organisasie sonder winsbejag in Brittanje begin is.

Wat beteken dit om ’n veganis te wees?

’n Veganistiese dieet is basies ’n plantgebaseerde dieet, sê Claudine Ryan, geregistreerde dieetkundige in Gqeberha. “Dit sluit nie net vleis uit nie, maar ook alle kosprodukte wat van diere afkomstig is, soos suiwel, heuning, eiers en selfs gelatien en kollageen. Daar is egter ’n wye verskeidenheid plantprodukte soos volgrane, vrugte, groente, peulgroente, soja, neute en sade waaruit jy kan kies. Mense word gewoonlik om etiese, geloofs-, omgewings- of gesondheidsredes veganiste.”

Wat ook al jou rede is, Ryan sê dit is raadsaam om jouself stelselmatig in te lyf in hierdie leefstyl. Daar is nie ’n beter tyd van die jaar om hierdie soort uitdaging aan te pak as die eerste maand van die nuwe jaar ná die oorvloed van die feestyd nie.

Verskillende soorte veganistiese diëte

Jy kan ’n versigtige, voorlopige of volwaardige veganis wees. Die versigtige veganis probeer om een keer per week heeldag lank net ’n plantgebaseerde dieet te volg. Die voorlopige veganis probeer dit meer dae per week en die volwaardige veganis maak dit ’n leefstylkeuse.

Daar bestaan egter ook ’n strenger onderafdeling van veganisme: Rou veganiste neem slegs rou groente en vrugte in, sê Magda Pieters, geregistreerde dieetkundige van Bellville.

Waar begin jy?

Volgens Ryan sal jy jou koskas moet aanpas. Basiese produkte wat veganiste in hul koskaste het, is gedroogde en geblikte variasies bone, lensies en kekerertjies, sojamaalvleismengsels, voedingsgis, grane soos rys en pasta, aartappel en patat, asook grondboontjiebotter.

“In die yskas en vrieskas is daar ’n wye verskeidenheid vars vrugte en groente, bevrore vrugte en groente, bevrore sojaprodukte, edamame-bone, tofoe, en plantgebaseerde melkopsies soos soja- of amandelmelk. Jy kan later ook spesiale produkte soos veganistiese kaas, soja- en kokosneutjogurt, en suiwelvrye roomys aanskaf.”

Checkers main 3
Wanneer jy veganisme op die proef stel, sal jy aanvanklik slegs klein veranderinge aan jou koskas hoef te maak wat nie jou sak sal ruk nie.

Waarmee vervang veganiste proteïene?

“Veganiste moet die nege essensiële aminosure wat saam ’n volledige proteïen vorm, inkry deur ’n kombinasie van plantkeuses saam te eet,” sê Pieters. “Die aminosure is histidien, isoleusien, leusien, lisien, metionien, fenielalanien, treonien, triptofaan en valien.

“Daar is geen plant wat al hierdie aminosure bevat nie, maar ’n kombinasie van ’n paar groente en peulgewasse of grane sal saam die nodige aminosure verskaf. ’n Goeie voorbeeld is: mielies en bone; ongepoleerde rys en bone; en hoemoes (kekerertjies, wat baie leusien bevat) of grondboontjiebotter wat by graangeregte gevoeg word.”

Pieters sê by rou veganiste is neute en grondbone veral belangrik omdat gaar peulgewasse en grane uitgesluit word.

Verlede jaar het 620 000 mense van 220 lande veganisme in Januarie op die proef gestel as deel van die Veganuary-veldtog, wat deur ’n organisasie sonder winsbejag in Brittanje begin is.

Wat is die gesondheidsvoordele van ’n veganis wees?

Pieters sê hoewel veganisme aanvanklik ’n moeilike leefstylverandering mag wees, hou dit moontlik verskeie voordele in:

 • Vertering vind makliker en vinniger plaas.

 • Natuurlike vitamiene, minerale, anti-oksidante en vesel word in die heel beste vorm ingeneem, wat goeie immuniteit en liggaamswerking verseker.

 • Groente en vrugte word verbou sonder om ’n koolstofvoetspoor agter te laat.

 • Jy kan self jou kos in jou eie tuin of selfs in potplanthouers produseer. Indien spasie min is, verbou ’n paar produkte, en ruil daarvan uit by iemand wat ander produkte verbou.

 • Eetbare plante in jou tuin beteken jy het nie ’n vrieskas nodig nie; jy oes soos jy iets benodig.

 • Plante is voordelig vir insekte, wat weer help met bestuiwing van gewasse.

 • Organiese plante bevat nie antibiotika, hormone of karsinogene (kankerwekkende stowwe), wat nadelig is vir mense, nie. Jy word dus nie hieraan blootgestel nie.

 • Plantaardige kos is grotendeels goedkoper as vleis, vis en pluimveeprodukte.

Checkers main 4
Een van die gesondheidsvoordele van hierdie soort leefstyl wat jy byna onmiddellik aan jou lyf sal voel, is beter spysvertering, meen kenners.

Daar is egter ook sommige aspekte van veganisme waarop jy moet let voordat jy hierdie pad aandurf:

 • Die regte veganistiese keuses is uiters belangrik: Kies hoofsaaklik diep-gekleurde veselryke groente en vrugte, en minder styselryke, verwerkte hoë GI-produkte. Dieetkundiges kan hiermee help.

 • Vermy versoete produkte. Anders hou ’n vleislose dieet geen gesondheidsvoordele in nie.

 • Omdat maaltye vinnig verteer, kan jy (veral aanvanklik) gouer honger voel. Indien jy slegs plante inneem en die regte keuses maak, sal ’n ekstra porsie egter nie skade doen nie.

 • Indien jy ongesonde veganistiese keuses maak, byvoorbeeld te veel gebak, aartappelskyfies, hoë GI-koolhidraatryke happies, kan jy oorgewig raak weens oormatige insulien-afskeiding.

 • Sekere nutriënte wat hoofsaaklik in diereprodukte gevind word, kan kortkom in veganiste: die essensiële vetsure EPA en DHA, vitamien B12, vitamien A, yster, jodium en sink. Vitamien D kan aangevul word deur genoeg sonskyn.

Oor die volgende paar weke kan jy meer lees oor elkeen van hierdie vorme van veganisme in ’n reeks artikels wat jou sal help om self te besluit of dit die leefstyl vir jou is. Lees volgende Maandag oor versigtige veganisme.

Hierdie artikel is geborg deur Checkers. Sou jy veganisme op die proef stel, probeer gerus Checkers se Simple Truth-reeks wat ’n verskeidenheid gesonder en veganistiese produkte insluit.

heading
description
username
Wys Kommentaar ()
Rand - Dollar
17.80
-0.0%
Rand - Pond
21.95
+0.6%
Rand - Euro
19.29
+0.7%
Rand - Aus dollar
11.90
+0.5%
Rand - Jen
0.13
+0.2%
Platinum
991.29
+1.1%
Palladium
1,465.87
-0.8%
Goud
1,969.32
-0.6%
Silwer
24.07
+0.7%
Brent-ruolie
79.27
+1.3%
Top-40
70,498
-0.8%
Alle aandele
76,100
-0.8%
Hulpbronne 10
66,234
-1.9%
Industriële 25
102,950
-0.3%
Finansiële 15
15,496
-0.9%
Alle JSE-data is met minstens 15 minute vertraag Iress logo
Blitsblik op ’n maatskappy

Volg die maatskappy se aandeelprys en lees nuwe Sens-verklarings en resultate hier.

Verkeer in jou area

Kies 'n area om verkeersvoorvalle op jou roete te sien.

Klik om te stel
Nuuswenke

Het jy 'n nuuswenk of storie wat jy graag met Netwerk24 wil deel? Stuur gerus 'n e-pos aan ons nuusspan.

Stuur 'n e-pos