Hy het lang wimpers, sagte oë wat verbouereerd by jou verbystaar. Hy haal hortend asem. Angstig. Sy praat sag met hom in ’n gerusstellende, ferm stem, vou sy skraal arms oor sy bors, vryf sy skouertjies met egalige, diep hale. Sy asemhaling raak rustiger terwyl hy sy kop bietjies-bietjies teen haar sy stut. 

Margot Dawson kyk op. Die donker, onbeskroomde blik wat alles raaksien, val dadelik op. “Onthou jy daardie Scalextric-speelgoedrenmotortjies wat so vinnig op hul spore gejaag het? Baiekeer het die wiele net té vinnig getol en dan ry hulle woerts van die spoor af. Ek sit die karretjie net weer terug op die spoor.

“Ek is die werktuig wat hierdie kinders in hul geslote wêreld gebruik sodat hulle kan leer om die alledaagse dinge van grootword in hul anderster en verwarrende omgewing te bemeester.”

Die jong vrou met die kortgeknipte donker hare en fyn gelaatstrekke glimlag terwyl sy nog een van haar jong outistiese leerders geduldig help om die legkaartblokkie van die maanhaar in sy leeublokkie te pas.

“Ek help hierdie kinders om weer die pad te vind. Almal van ons val so dan en wan van die spoor af, selfs met gewone uitdagings. Ek glo outistiese kinders moet bemagtig word om hul plek in die samelewing te vul, sonder dat ons hulle hoef op te piep.”

Dis agt jaar sedert Margot by die Eljada Kairos-skool se outistiese eenheid op Oudtshoorn begin werk het, iets wat sy nooit gedink het sy sou doen nie. Sy onthou goed hoe sy toe sy jonger was, wye draaie om “sulke mense” geloop het. Destyds wou sy net grondslagfase-juffrou wees en het twee jaar lank vir graadtwees skoolgehou. Totdat ’n sesjarige outistiese seuntjie se ma kom hulp vra het en Margot sy persoonlike tutor geword het.

Hierdie ervaring het haar al hoe meer laat wonder hoekom ons “abnormaliteit” so sleg hanteer. Sy het besef mense het vooropgestelde reëls oor wat hulle as “normaal” beskou. “Normaal is nie my gunstelingwoord nie. Ons plak so maklik ’n plakker op iemand se voorkop.” Sy beduie met haar hande. “Jy’s ’n introvert. Jy’s voor op die wa. Dieselfde geld ‘normaal’ en ‘abnormaal’.”

Dié begrippe is nie vir almal dieselfde nie. Tog is almal deel van ons samelewing. “Eintlik is so ’n kind maar net ’n normale mens met ’n geblaasde fuse. Die kar kan ry, maar die flikkerliggie werk nie,” verduidelik sy. Party het net meer smeltdrade wat ontbreek as ander. 

Die uitdaging bly om te leer aanvaar dat alles nie altyd perfek is nie. ’n Deurlopende leerskool as jy sewe outistiese kinders in jou klas het wat nie hul gevoelens in taal kan uitdruk nie.

Die onvermoë om aan hul gevoelens te kan uiting gee, lei tot frustrasie en kompulsiewe gedrag. Die een skree en wieg, ’n ander spring die hele dag trampolien of klouter in die vensterbank rond, seil heen en weer tussen die banke of klim onophoudelik die trappe op en af. 

Vir Margot is elkeen van haar leerders maar net ’n kind en wat vir ander kinders geld, geld ook vir die sewe wat elke skooldag aan haar toevertrou word. Sy het geleer om nie bang te wees nie en om haar werk met passie te doen. Daarom skroom sy nie om nuwe dinge met haar unieke spannetjie aan te pak nie.

Sy leer hulle selfs saam koekies bak en jellie maak. Aanvanklik is dit ietwat chaoties. Maar as sy later terugkyk, waardeer sy hoe elke kind uit die warboel en chaos tog leer om emosionele struikelblokke te oorkom.

“Om te sien hoe ’n kind wat aanvanklik nie kon stilsit nie, of sosiale kontak vermy het, uiteindelik in die oggendkring sit, betrokke raak en deelneem, hou my voete op die aarde.”

Margot, wat intussen self ma geword het van ’n babaseuntjie, Jeanlu, probeer haar ook in die skoene van hierdie kinders se ouers indink. In ’n huishouding met ander kinders, dikwels met beperkte hulp en finansies, geen sorgsentrums naby nie, waar altyd plan gemaak moet word, saans, naweke en vakansies. Hoe baie hierdie ouers op hul skouers dra.

“So ’n kind gee nie altyd terug nie. Die suksesse is soms min en dit laat jou voel jy is ’n mislukking. Maar jy moet leer om geen verwagtinge te hê nie. Jy moet elke dag van voor af begin. Elke dag op sy eie.”

Margot weet al leef elkeen van hierdie kinders in ’n eie geslote wêreld, is hulle ’n bietjie anders, maar tog uniek, nes ek en jy.

* Margot Dawson van die Eljada Kairos-skool se outistiese eenheid, Oudtshoorn