Van der Lingen het ’n duisend pond tot sy beskikking gehad – dit was ingesamel om ’n teologiese kweekskool in die Paarl te stig. Maar die kweekskool word toe op Stellenbosch geopen en die dominee besluit om die geld vir die bou van ’n skool te gebruik.

Op 12 Januarie 1858 open hy die private Laerskool Gimnasium in die Paarl se hoofstraat, met Nederlands as voertaal.

Dít gebeur minder as ’n jaar nadat agt mans – C.P. Hoogenhout, D.F. du Toit, August Ahrbeck, Petrus Malherbe, D.F. du Toit, Arnoldus Pannevis, ds. S.J. du Toit en Gideon Malherbe – byeengekom het om die bevordering van Kaaps-Hollands (ook genoem “Kitchen Dutch”) as ’n skryftaal te bespreek. Dit was die ontstaan van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA).

Arnoldus Pannevis was ’n vriend van Van der Lingen en hy word as onderwyser by die Gimnasium aangestel – om onderrig in dié taal te bevorder.

Ds. Van der Lingen is in 1869 oorlede en het dus nooit die ontstaan van die gemeente wat kuratorskap vir sy skool sou aanvaar, beleef nie. Maar in Maart 1877 skuif 377 Strooidak-lidmate oor na ’n nuutgestigte Noorder-Paarl-gemeente. Die eerste kerkgebou word skuins oorkant die skool opgerig en vroeg in die 20ste eeu word daar op die oop stuk grond reg oorkant die skool met bouwerk aan die Romaans-Gotiese Toringkerk begin.

Op 8 April 1905 lê dr. Andrew Murray die hoeksteen. ’n Kerktoring van 57 m word gebou. Eikehout word uit Egipte ingevoer om kerkbanke met sitplek vir 1 800 mense te bou. Die projek kos £19 595.

Nóg ’n stigterslid van die GRA, ds. S.J. du Toit, word as die eerste leraar aangestel en met die aansporing van Pannevis vertaal hy die Bybel in Afrikaans.

“Kitchen Dutch” word in 1925 as ’n volwaardige taal – Afrikaans – erken.

Bronne Die Drakenstein Heemkring, die Taalmuseum, kleingim.co.za.

Paarl
Foto: Sam Reinders


Hierdie artikel het oorspronklik in Weg #129 (Julie 2015) verskyn. Ons probeer nuwe inligting bywerk, maar feite en geite kon intussen verander het – laat weet gerus as jy so iets raaksien.

Word deel van die Weg-wêreld

Teken in op ons nuusbrief en ontvang elke week lekker leesstories, resepte en inligting oor ons nuutste toere en slypskole in jou inboks. Volg ons op die YouTube-kanaal WegTV (kyk ons nuutste video's eerste!), asook Instagram en Facebook