Reeds van ver af sien ek die pluim sproeireën wat my soos ’n lang vinger nader wink: Kom kyk, hiér skeur reuse-granietplate onverwags oop in ’n diep ravyn en tuimel die Oranjerivier – tans in vloed – sowat 56 m na benede.

Wanneer ek my bakkie se ruit afdraai, kan ek die sagte geruis van ’n haastige rivier hoor. Dis skuins voor 7 vm. en ek wag in ’n kort ry by die ingangshek na die Augrabies-waterval- nasionale park sowat 40 km noordwes van Kakamas.

Ek was vroeg uit die vere, want dis middel Februarie. Nie net sal die somerson binnekort fel op die klip begin neerbak nie, maar die park se besoekers het die afgelope paar weke toegeneem en ek wou seker maak ek is voor in die watervalkoor.

In die ruskamp loer ek vinnig in by die kantoor van parkbestuurder, Angela Isaks, en Christine du Plessis, die beampte vir sosio-ekonomiese transformasie.

“Toe die grendeltydperk se regulasies laasjaar verslap en mense in hulle eie provinsie kon begin reis, het Noord-Kapenaars na die park begin stroom. Mense het hulle provinsie en Augrabies opnuut ontdek... en toe kom die onlangse vloedwaters ook by. Ons het die afgelope naweek sowat 3 000 besoekers per dag gehad!” vertel Angela. “Suid-Afrikaners het beslis nou ’n behoefte om al die uithoeke van die land te sien – daar het heelwat vreemde nommerplate by die hek ingery die laaste tyd!” beaam Christine.

Die Augrabies-waterval- nasionale park is in Augustus 1966 gevestig en beslaan tans sowat 520 km2. Die gebied rondom die Oranjerivier word reeds sedert die Vroeë Steentydperk bewoon en deesdae is dit ’n ekonomiese lewensaar waar tafeldruiwe, sitrusvrugte, perskes, katoen, lusern en pekanneute verbou word.

“Die waterval het nogal ’n interessante geskiedenis,” vertel Christine. “ ’n Boer genaamd Piet Nel het die waterval in 1893 gekoop en tot 1910 besit. Hy het die waterval toe aan die Unie-regering verkoop vir 9 000 pond. Hy het nie papiergeld vertrou nie en is met goue ponde betaal. Sover ons kan vasstel, is Augrabies moontlik die enigste waterval in die wêreld wat al verkoop is.”

Hoeveel provinsies kan spog met ’n waterval wat letterlik goud werd is, wonder ek toe ek later mik na waar die sproeireën bo die landskap uitstyg. Ek het die vloedsyfers vooraf mooi dopgehou in die hoop om die waterval op sy piek sien.

Ek het elke dag die nuus gekyk om te sien hoeveel reën val in die binneland, die Oranjerivier se opvangsgebied; hoe vol die Gariepdam, die Vanderkloofdam, die Bloemhofdam en die Vaaldam is; en hoe vinnig die water by die Neusberg-meetstasie ongeveer 45 km stroomop van die waterval verbyloop.

Die Oranjerivier vloei vandag teen 2 202 kumek (kubieke meter per sekonde) by Neusberg. Dis aansienlik meer as die gemiddelde vloei van 30-50 kumek wat ’n mens by die waterval aantref wanneer die rivier nie in vloed is nie.

Oranjekom-kothuis

Ek stap af na die hoofwaterval – ’n geskraapte grondpaadjie bring jou tot by die plankiespad wat jou na die ravyn en uitkykpunte neem. Die sagte ruising van vroeër is nou ’n oorverdowende dreuning en die waterval doen sy naam gestand – die Namawoord “Aukoerebis” beteken “die plek van groot geraas”.

Die stortvloed water wat in die ravyn af bruis vul jou met ontsag én laat jou maag draai (ek hou maar styf aan die hoë relings vas). As ’n fratsgolf jou hier skep, spoeg die rivier jou seker eers 517 km verder in die Atlantiese Oseaan uit.

Kleiner watervalle stort ook oor die oorkantste wand van die ravyn en die nat granietklip blink in die son – ek weet nie waar om te kyk nie, want dis óral mooi.

‘Die rivier ruik wild: Soos vis, soos reën ná droogte, soos modder en riete en songebakte rotse.’

Dis ’n magiese plek en die diep poel onder die waterval is die bron van vele mites: Na oorlewering lê ’n fortuin se spoel-diamante onder die kolkende water verskuil en swem babers van tot 2 m lank in die dieptes.

Die poel is natuurlik ook die tuiste van die waterslang. “Die legende van die reuse-waterslang loop van hier tot in Namakwaland, waar daar ook al ’n rivier of ’n spruit is, en daar is verskillende weergawes. Die storie lui dat die slang iets blinks op die wal sit om jou oog te vang of jou naderlok met die diamant op sy voorkop. Hy kan glo ook enige dier se geluid namaak en trek jou in die water in as jy dit naby waag. Die legende is net ’n afskrikmiddel; ’n manier vir grootmense om kinders teen die rivier se gevare te beskerm,” het Angela en Christine my vertel.

Ek tuur af na die skuimende waters onder die hoofwaterval, maar sien (on)gelukkig niks blink nie. Ek talm langs die groot, oop klipplate.

Waar daar water is, is daar lewe, selfs hier op die rand van die ravyn: Swaeltjies swiep deur die lug, witgatwitjies fladder tussen nat kolle rond, en augrabies-platakkedisse glimmer in blou en oranje. Die Augrabies-waterval in vloed is ’n skouspel, maar die rivier vloei nie aldag sterk nie. Is die park dán ’n besoek werd? Beslis!

Wanneer daar minder water is, is die fokus op die ravyn: Jy kan sien waar die water kolkgate in die klip uitgekalwe het en hoe groot die skeur werklik is – 18 km lank en sowat 200 m diep op sommige plekke.

Die park is stil en veilig en die waterval en ruskamp is net ’n klein deel daarvan – die park is sowat 50 km breed en eindig teen die landsgrens waar Namibië ’n winkelhaak in Suid-Afrika maak. Jy kan die wildgebied van die park te voet of in jou voertuig verken.

Die groen soom van omliggende wingerde en boorde raak gou weg agter die horison en dan is jy omring deur ’n dorre kliplandskap.

In dié Oranjerivier-gebrokeveldplantegroeistreek kraai die kokerboom koning en hou die koppies in skakerings van oranje gneissrots, grys graniet en pienk kwarts wag.

Jy sal ’n gemsbok in die verte gewaar en ’n dassie sien wegskarrel, maar die eintlike trekpleister hier is die landskap. Baie besoekers staan slegs ’n nag in die park oor, op pad om die blomme in Namakwaland of die leeus van die Kgalagadi-oorgrenspark te gaan kyk. Maar bly ’n bietjie langer – Augrabies is nie ’n plek wat jy net kan proe nie; jy moet herkou aan dié park van uiterste kontraste.

Augrabies-platakkedis

Nadat ek ’n draai deur die droë wild-gebied gery het, is ek reg vir nóg water. Ek loop van die hoofval links teen die ravyn af na waar ’n reënboog oor die sproei hang.

Die water van die hoof- en sywater- valle bots hier teen mekaar en gou is ek deurnat. Die rivier ruik wild: Soos vis, soos reën ná droogte, soos modder en riete en songebakte rotse.

Ek kan skaars sien soos die druppels rondom my dwarrel, en die graniet is seepglad onder my tekkies. Ek is omring deur die klank van water:

Dit drup van bo en sing doer onder. Wie wil nou ’n pot vol goud hê as jy eerder ’n ravyn vol rivierwater kan kry?

/

DOENDINGE

1. Hoor die water druis

Die hoofwaterval is sowat 250 m se stap van die ontvangskantoor af. Plankiespaaie lei jou na die sewe uitkykpunte wat oor die ravyn kyk.

Mik eers regs na die dekke waar jy die hoofwaterval van naby kan bekyk voordat jy links teen die ravyn afstap om van ver af te sien hoe die water teen die krans aftuimel.

Wanneer die Oranjerivier in vloed is, is hier ook soms kleiner watervalle wat oor die noordelike wand van die ravyn stort – die grootste een van die sywatervalle word die Bruid se Sluier genoem.

Jy hoef nie topfiks te wees om na die waterval te stap nie, maar die terrein is ongelyk op plekke en as jy soms sukkel met ’n seer knie, kan die hoë trappe jou dalk moeilikheid gee.

’n Deel van die roete is rolstoelvriendelik. As jy in die park bly, kan jy ook saans die waterval bewonder – dit word van 8 nm. tot 10 nm. verlig.

2. Kyk klippe en koppies

Die klipwoestyn in die park is ru maar mooi. Die beste manier om die klipperige terrein te verken is op die roetes in die wildgebied.

Elke paar kilometer lewer ’n nuwe uitsig. Die Maanrots – twee kaal, koepelvormige granietrotse – is sowat 6 km se ry van die ontvangskantoor af.

Klim tot bo vir ’n wye uitsig. Sowat 3 km verder is die Ararat-uitkykpunt, waar jy kan terugkyk in die waterval se rigting om te sien hoe die Oranjerivier in die ravyn afkronkel.

By Oranjekom, net 2 km verder, is ’n uitkykplatform met piekniektafels en ’n afdak waar jy jou teefles en toebroodjies kan uitpak.

Trek ook af om die Swartrante (foto onder), koppies met swart vulkaniese klip, ’n bietjie verder wes af te neem en stop by Eggohoek, sowat 8 km van Oranjekom af. Soos die naam aandui, kan jy hier skree totdat die berge teruggesels.

3.  Soek na ’n langnek

Nadat jy by al die uitkykpunte afgetrek het, kan jy van Eggohoek af na die hoofroete terugkeer en die park verder wes verken op die wildkykroetes: Hartmann se sirkelroete (67 km), Lekkerwater-sirkelroete (82 km) en Quiver-sirkelroete (91 km). Die grondpaaie is in ’n goeie toestand en jy kan rustig aankruie terwyl jy die veld fynkam vir wild.

Ek het sommer vinnig ’n eland, springbok, gemsbok en klipspringer afgemerk, en het ook stilgehou om ’n bobbejaantrop se manewales dop te hou. Dit was veral lekker om skielik ’n kameelperdnek bo ’n bultjie te sien uitsteek.

Pak die Augrabies-4x4-roete aan om jou veldry-vaardighede op die proef te stel. Die roete is sowat 30 km lank, maar gaan jou die hele dag besig hou, want jy moet van die ruskamp af na die beginpunt net ná die Blouputs-oorbrug (die teerpad sny deur die park) en terug ry – 92 km in totaal.

’n Minimum van twee voertuie word toegelaat en jy kry ’n kaart by die ontvangskantoor. Dis slegs vir 4x4-voertuie – jou 4x2 met sy ewenaarslot gaan nie die mas opkom nie.

4. Stap in die veld

As jy glo jy ken nie ’n plek voordat jou stapskoene vol stof is nie, kan jy Augrabies se rante invaar.

Die Klipspringer-staproete strek oor 3 dae en sowat 40 km al langs die Oranjerivierravyn af. Dis uitdagende terrein, maar jy sien die mooiste dele van die park.

Jy slaap in kliphutte met stapelbeddens en basiese kombuisgerei, maar jy moet jou eie gasstofie en slaapsak saambring. Dit kos R333,30 p.p. en jou groep moet 2-12 mense wees. Die roete is gesluit van 15 Oktober tot 31 Maart wanneer dit te warm is – as die son op die klippe bak, word dit tot 70 °C!

Die 7-8 km lange Dassie-natuurroete is ’n lekker opsie – dis gratis en heeljaar oop. Dié sirkelroete begin by die kampterrein in die ruskamp en vat jou eers al langs die ravyn af na die Arrow Point-uitkykpunt voor dit veld toe swenk na die Kolkgate- en Maanrotsformasie en dan terug na die ruskamp toe loop.

Dit behoort jou sowat drie uur te neem en die kaart wat jy by ontvangs kry, lig al die interessante punte uit. Wil jy eerder net vinnig litte losmaak? Die kort Gorge-roete (2 km) loop langs die ravyn af en die Ebony-roete (2,8 km) gooi ’n draai deur inheemse oewerbos naby die ruskamp.

Parkingang

KAMPTERREIN

Hier kan jy jou tentpenne by een van 40 staanplekke met kragpunte inkap. Die staanplekke is op sand, maar hier is skadubome, groen grasperke en braaigeriewe vir lekker uitspan.

Die ablusiegeriewe is netjies en skoon en hier is ook ’n gebou waar jy jou klere en skottelgoed kan was. R303 p.n. vir die eerste 2 mense, R100 per ekstra volwassene en R50 per ekstra kind jonger as 11 jaar (slaapplek vir 6 mense).

Kampterrein

Selfsorghuisies

CHALETS EN KOTHUISE

Die park het 59 selfsorghuisies met slaapplek vir 2 tot 6 mense. Die huisies is rondom die ontvangsgebou naby die waterval uitgelê en sommige kyk uit oor die ravyn.

Daar is verskillende kombinasies van enkelbeddens, slaapbanke en dubbelbeddens in die eenhede. Die huisies het ’n kombuisie met die nodige eetgerei en ’n mikrogolf.

Hier is ook braaigeriewe, lugverkoeling (’n moet in dié warm wêreld) en drie gemeenskaplike swembaddens vir oornagbesoekers. Sommige van die eenhede is rolstoelvriendelik. ’n Chalet: vanaf R1 186,75 p.n. vir 2 mense. Kothuis: R2 222 p.n. vir 4 mense; R290 per ekstra volwassene en R145 per ekstra kind jonger as 11 jaar.

Oranjekom-kothuis

ORANJEKOM-KOTHUIS

Dié oopplanhuisie met slaapplek vir 2 mense staan alleen op die rand van die diep ravyn sowat 10 km van die ruskamp af. Hier is ’n uitkykplatform bo-op die dak en bedags kan ander besoekers hier aftrek, maar sodra die wildgebied se hekke saans om 7 nm. op die laatste sluit, is die uitsig net joune.

Hier is plek om te braai en die eenheid het ’n stoof, ’n yskas en kombuisgerei. Die badkamer is in ’n aparte gebou sowat 30 m verder. Die kothuis het nie lugverkoeling nie en dit raak baie warm in die somer, maar die uitsig is die sweet werd; R2 060,40 p.n. vir twee mense. Let wel: Dié tariewe is geldig tot 31 Oktober 2021.

VLOEDREKORDS

Die hoogste vloei wat al in die park aangeteken is, was 7 800 kumek in 1988 – dis sowat drie Olimpiese swembaddens se water per sekonde! Teen druktyd was die hoogste vloei wat in 2021 gemeet is, sowat 2 522 kumek op 12 Februarie.

Die rekords van die afgelope 20 jaar:

2011: 4 779 kumek

2010: 2 936 kumek

2006: 1 983 kumek

WEET VOOR JY WAAI

Wat sê die mense?

Albertus Hanekom en Naomi Hoon, saam met AJ (15) en Moira (12) Hanekom, Kathu

“Die hoofwaterval is ongelooflik en as jy so ’n entjie teen die ravyn afstap, kan jy twee reënboë in die sproeireën sien – ons is papnat!”

Bernice Loxton, Keimoes

“Die grootsheid van die Augrabies-waterval en sy oor-verdowende gedruis laat my weer en weer terugkeer. Die hoogtes by Ararat en Oranjekom is duiselingwekkend en die uitsig oor die ravyn sal jou lank bybly...”

Francois en Loreta Basson, saam met Christian-Joy (17) en Charisse (7) Basson en Zayden Isaks (2), Upington

“Ons het spesiaal deurgery om die water te kom kyk. Die waterval in vloed is moeilik om te beskryf – dis net wow. Dis ’n massiewe klomp water.”

Hoe kom ek daar?

Die Augrabies-waterval- nasionale park is sowat 125 km wes van Upington in die Noord-Kaap. Volg die N14 tot in Kakamas en draai dan noord op die R359 en volg die bordjies – die park se ingang is sowat 40 km verder.

Hektye

Die hoofhek is oop van 7 vm. tot 6 nm. Die hek na die wildgebied is oop van 6 vm.- 6.30 nm. in die somer; 6.30 vm.- 7 nm. in die winter (dagbesoekers moet steeds om 6 nm. die park verlaat).

Beste tyd van die jaar?

Die park is heeljaar ’n besoek werd. Dit word wel bloedig warm in die somer (temperature so hoog as 46 °C is al aangeteken) en muggies en muskiete is ook soms lastig – bring insekweerder saam.

As jy graag die park te voet wil verken, is die herfs- en wintermaande ’n beter roep. Die waterval is op sy mooiste wanneer die Oranjerivier in vloed is en die watervlak styg gewoonlik tussen Februarie en April.

Iets te ete?

Die Quiver Tree-winkel-en-restaurant in die park was met my besoek tydelik gesluit, maar die nuwe eienaars is hard aan die woeker. Jy kan ook inkopies op Kakamas (sowat 40 km), Keimoes (sowat 80 km) of Upington (sowat 125 km) doen en daar is ook verskeie pad-stalle in die gebied wat lekkernye verkoop – wees op die uitkyk vir Die Pienk Padstal op Kakamas en die Akkerboom Padstal langs die N14 tussen Keimoes en Kakamas.

Brandstof?

Daar is ’n Total-vulstasie in die park. Dit is elke dag van 7.30 vm. tot 3.30 nm. oop.

Selfoonontvangs?

Die ontvangs in die park is sporadies en hier is geen Wi-Fi nie.

Koste

Bewaringstarief R59 p.p., R29 per kind jonger as 11 jaar, gratis met ’n Wild Card.

Kontak

054 452 9200 (ontvangs); 012 428 9111 (besprekings); sanparks.org

VIR JOU DAGBOEK

Die Augrabies-waterval- nasionale park bied verskeie avontuuraktiwiteite deur die loop van die jaar aan.

In 2021 kan jy uitsien na:

• Die Klipspringer Challenge, ’n twee-dagveldwedloop van sowat 65 km, vind op 1-2 Mei plaas. klipspringerchallenge.co.za

• Die Trans-Augrabies-bergfietsren strek oor 3 dae en 228 km, waarvan 72 km in die park is. Laat sing jou speke op 17-19 Junie. transaugrabies.co.za

• Tydens die Kalahari Augrabies Extreme-marathon hardloop jy 15-23 Oktober ’n stywe 250 km deur die park en omliggende plase. kaem.co.za

*Augrabies het ’n aktiewe Facebook-blad waar jy op die hoogte kan bly van alles wat in die park gebeur. Soek na “SANParks – Augrabies Falls National Park”.