As kind was Stilbaai ons gesin se Desemberbestemming. Ek het met my eie oë gesien hoe dié klein kusdorp in ’n paar jaar uit sy nate bars, en verkeersknope en winkelsentrums aan die orde van die dag is. Die dorp het ’n opbloei beleef.

Maar hierdie storie gaan nie oor Stilbaai nie. Op ’n kaart van Yzerfontein sien ’n mens dis ook ’n dorp wat skielik groot geraak het: Die ou dorp skaar hom by die hoofstrand met nuwe uitgestrekte woonbuurte wat soos traliewerk op die landskap verder weg lê. Die nuwe deel lê in ’n smal strook langs die kus sodat elke strandhuis ’n see-uitsig het. Van die strandhuise se verf is nog nat.

Wat maak Yzer anders as dorpies soos Stilbaai, Hartenbos of Jeffreysbaai? Ten spyte van die ghrênd Sparkompleks, en die menigte strandhuise en mense, vóél Yzerfontein nog soos ’n Weskusdorpie.

Die mense is plat op die aarde en gasvry – jy bestel een keer ’n koffie en die volgende oggend weet die kelner hoe jy jou flat white of cappuccino drink. Dis ’n dorp sonder fieterjasies met sy deure wawyd oop.

En vir Kapenaars is Yzerfontein om die draai (skaars 95 km). As jy op ’n Vrydagmiddag ná werk uit die stad vertrek, is jy vroeg genoeg by jou selfsorghuis dat jy klaar gebraai is vóór die kinders honger raak. En môreoggend as jy langs die see gaan stap, wink Tafelberg in die verte.

My dogter, Essie (1½), het net begin verstand kry toe die nasionale inperking begin het. Toe ons ná vyf maande weer mag reis, was een van die eerste dinge op my agenda om vir haar die see te wys.

En Yzerfontein is immers net om die draai.

Dis ’n dorp sonder fieterjasies met sy deure wawyd oop.

Die langste strand in die land

Op ’n warm lenteoggend is daar nie ’n enkele mens in die water by Yzerfontein se hoofstrand nie. Ek stap enkeldiepte in. Dis vrekkoud. Ja-nee, die koue Benguela-seestroom maak dat die Weskus wonderlike stápstrande het... En op Yzerfontein se strand kan jy inderdaad ver stap. Trouens, die hoofstrand heet 16 Myl-strand – die langste strand in Suid-Afrika!

Dit strek van Yzerfontein af noord tot by Tsaarsbank in die Weskus- nasionale park. Hoe ver is 16 myl? Dis 27 km! Ek kyk noord. Die uitgestrekte strand verdwyn in daai dynserigheid wat jy langs die see kry; hier en daar sien ek ’n swart spikkel; ander stappers wat vroeër as ek opgestaan het.

Ek is lus vir ’n “makliker” wandeling en mik suid na die begin van die Schaapeilandroete – dis net 2 km.

Die paadjie loop ook kuslangs, maar meestal oor klip en rots verby ’n paar baaitjies, visvangkolle en riwwe. Die eerste rif wat jy kry nadat die sand klip raak se naam is Koeskatgat; wees op die uitkyk vir ’n kolonie dassies.

’n Paar kiekies later stap ek verby Die Vishuis waar ek vinnig inloer vir ’n geselsie met die toerismebeampte, Lin Coetzee. Die Vishuis is die oudste gebou op Yzerfontein en ook die toerismekantoor.

Lin het grootgeword op ’n plaas buite die dorp. “Die lewe het my vir ’n ruk Namibië toe gevat,” vertel sy. “Maar ek het my pad weer hierheen gevind. Ek het Yzer te veel gemis.”

Sy vertel wat ’n mens alles in en om die dorp kan doen. “Weet jy, jy moet by Jojo Pottery aangaan. Dis uniek,” sê sy terwyl sy na ’n visitekaartjie soek.

Terwyl ons koffie drink, steek nog ’n toeris sy kop by die deur in en vra waar hy kan gaan blomme kyk.

Yzerfontein is nie die eerste plek wat opduik wanneer jy aan blomme dink nie, maar dis ’n klipgooi van ’n paar gewilde blomkykplekke. Lin beduie hoe om by die Weskus- nasionale park te kom.

Lin stap saam voordat ek weer op die Schaapeilandroete klim. “Kom kyk gou eers hier,” beduie sy terwyl sy soek na ’n plant in Die Vishuis se rotstuin. “ ’n Bruin blom?” sê-vra sy. Met die eerste oogopslag lyk die blom vrek en verlep. Maar kyk van nader en dis duidelik nog springlewendig – dis ’n inkpotjie.

Dis beslis ’n eerste vir my.

Terug op die staproete kronkel die wandelpad al langs die kus tot by Schaapeiland.

Eintlik moet die plek se naam Nou-en-dan-’n-eiland wees. ’n Smal strook land verbind die “eiland” met die vasteland, wat dit tegnies ’n skiereiland maak.

Maar met hoogwater is dit ’n eiland. Ek stap oor en gaan sit op ’n bankie en kyk oor die see. Volgens Lin is dit ’n goeie kol om te soek na walvisse wat tussen Julie en Oktober teen die kus langs dobber.

Hou ’n oog op die gety. As jy teen hoogwater nie terug is op die vasteland nie, sit jy vas hier vir die aand (sonder enige piña colada).

Lus vir ’n slenterstap?

16 Mile Beach Challenge

As jy van Yzerfontein tot in die Weskus- nasionale park wil stap, oorweeg die 16 Mile Beach Challenge – ’n twee dae lange slenterstap.

Koste? R16 800 vir ’n groep van sewe stappers (sowat R2 400 p.p.). Dit sluit alle parktariewe, etes en ’n nag se verblyf in.

Kontak: 083 453 2336; yzerfonteinaccommodation.co.za

Namakwaland op jou voorstoep

Al die blompraatjies het my lus gemaak om self blomme te kyk, maar eers wil ek iets vir middagete kry.

Ek bestel vis en tjips by Lulas Food en loop ’n local, David Coleshill, raak. Ons gesels.

“Nee, man! Moenie by dáái plekke gaan blomme soek nie, gaan net môre hier langsaan toe,” en hy beduie na ’n Vibracrete-muur. Agter die muur is die Yzerfontein-woonwapark.

“Beste blomme in die omgewing, ek vat elke dag my laaitie om daar te gaan speel.”

Ek neem my vrou, Marilize, en my dogtertjie om David se raad te beproef. Dis middel September en die Yzerfontein-woonwapark staan dolleeg.

Die opsigter laat ons toe om te gaan rondstap en inderdaad – elke staanplek en oop stukkie gras is oortrek met ’n geel kombers magrietjies. Dankie, David.

Kom kyk blomme!

Die Weskus- nasionale park se suidelike hek is sowat 20 km van Yzerfontein af. Die bewaringstarief in blomseisoen is R90 p.p. en halfprys vir kinders.

Die Tinie Versfeld-veldblom-reservaat (20 ha) is 10 km uit die dorp op die R315 op pad na Darling. Toegang is gratis.

Bak jou eie borde

Die volgende oggend wag ons vir die elektriese hek van die Jacobuskraal-natuurreservaat net buite Yzerfontein om oop te swaai. Ons is op pad na Jo Dicks van Creative Pottery – Jojo’s Clay Studio and Pottery Shoppe.

Gister het Jo ons afspraak per WhatsApp bevestig en gegroet met twee alpakka-emotikone. Nou verstaan ek... Twee alpakkas gluur my aan uit hulle kamp langs die huis toe ek parkeer.

Jo stel ons voor aan Storm en Snowy. Storm is ’n jaar oud en vriendelik, Snowy is vyf en byt soms kinders. Maar al twee hou van malvas.

“Ons was stadsmense,” vertel Jo. “Dit het net te veel geraak. Meer as ’n dekade gelede het ek en my man ons lewe in die stad opgepak en na die kleinhoewe getrek.

“Dis stiller hier, eenvoudiger. Dis goed vir jou. Ons het nog nooit teruggekyk nie.”

Om haar besig te hou verkoop Jo erdewerk uit ’n klein winkel langs hulle huis. Hier’s van borde en bakke tot beeldjies en wasbakke. Van hulle is geglaseer terwyl die res rou is en reg vir jou om dit self te versier.

“Dis stiller hier, eenvoudiger. Dis goed vir jou. Ons het nog nooit teruggekyk nie.”

Het jy nog nooit ’n pot geverf nie? Geen probleem nie – Jo wys jou hoe.

Op pad terug na die voertuig wys Jo ’n paar gastekamers vir as die pottebakkery laat raak.

Ons vryf vir oulaas Snowy se kop en keer terug dorp toe.

Creative Pottery – Jojo’s Clay Studio and Pottery Shoppe

Dinsdae en Donderdae is die ateljee oop vir versiering. Woensdae en Saterdae bied Jo pottebakkery-werkswinkels aan.

Koste: R130 vir ’n erdewerkklas van 3 uur (of R450 per maand). Jo bied ook klasse aan in gebrandskilderde glas (R450), glasskilder (R300) en kersmakery (R300).

Waar? Jacobuskraal-natuurreservaat, Erf 27

Kontak: 082 210 3331

Dís hoe jy brou

Terug op Yzerfontein grom my maag en ek is dórs. Derick Nel wou vir mense die beste plaaslike boetiekbiere skink én ’n lekker plek skep waar hulle dit kan drink. En só swaai Yzerbru se deure oop in 2018. Dis twee jaar later en hulle gaan van krag tot krag.

“Ons dink daaraan om uit te brei,” vertel Derick terwyl hy ses proeglasies skink. Elke bier het ’n naam eie aan die kontrei, al moet jy soms die storie agter die storie ken. Pale Whale, Yzerbru se ligte bier, het sy naam gekry toe hier ’n walvis op die strand uitgespoel het. Hier’s ook Blonde Babe, Little Black Betty, West Coast Weiss en natuurlik Lockdown Lager.

Derick se mede-brouer en neef, Arno van der Merwe (18), wys hoe die proses werk. Arno brou al die afgelope twee jaar bier terwyl hy ook ’n kursus van ’n Londense skool in bierbrou voltooi.

“Het jy gebrou voordat jy mag drink?” spot ek.

“Nee, vir twee jaar voor ek dit mag gekoop het,” help Arno my reg. “Dis wat die wet sê.”

’n Goeie argument.

Arno verduidelik die proses, die fyn nuanse van temperatuur en tydsberekening, die gehalte van die mout, graan, gis en water... en hy hanteer die instrumente met die presiesheid van iemand wat ’n bom ontlont. Dié twee praat oor bierbrou soos ’n kunstenaar oor ’n kunswerk. En jy proe dit in die bier.

Melkbosstrand was voorheen die eerste Weskus-wegbreek van Kaapstad af. Maar kyk op ’n kaart na die ruimte tussen Big Bay (Kaapstad se mees noordelike voorstad) en Melkbosstrand: Net 3 km.

Dis hoe ver die stad moet uitbrei voordat Melkbosstrand ’n voorstad raak. En dan gaan Yzerfontein dié vaandel moet optel...

Maar vir nou is dit ’n rustige plek om jou stadsmuis-meisiekind die see te wys. En wat maak Essie toe ek haar voetjies in die water sit? Begin huil natuurlik – ook sy weet nou die Weskus se water is ysig!

YzerBru

Koste: R75 om 6 biere te proe. Die burgers en pizzas is uit die boonste rakke.

Kontak: 082 413 3552; derick@yzerbru.co.za

Eet hier

STRANDKOMBUIS
Café René
SKAFTI
ROSMEAD ARTISAN
Beaches Restaurant

René Bosch van Café René in die Kaijaiki Country Inn Restaurant and Guesthouse is’n gasvrye Nederlander wat hou van gesels. Kom sit aan vir ’n pannekoek of probeer die bitterballen. Ek het die bessiepannekoek geniet (R55).

0224512858; kaijaiki.co.za

Rosemead Artisan in Parkstraat is ’n restaurant en bakkery. Teug aan ’n cortado-koffie (R24) en smul aan ’n vars baguette met konfyt en beleë gouda (R45) terwyl jy kyk hoe daar gebak word dat die deeg rol.

066 222 5076

By die Beaches Restaurant betaal jy vir die uitsig oor die hoofstrand. Probeer die seekoskerrie (R179).

022 451 2200

Skafti in Dasseneiland-rylaan is vrygewig met hulle porsies. Die vis-en-calamari-combo (R150) is genoeg vir twee mense.

079 559 9722; skaftiyzer@gmail.com

Koop jou koffie by Boeretroos in Lutie Katzstraat. Op Maandae, Woensdae en Vrydae is vetkoeke op die spyskaart – ook ’n vetkoekburger (R57). As jou vetkoektydsberekening nie uitwerk nie, is’n gewone burger (R83) nie ’n slegte troosprys nie.

0617278409; droograk17@gmail.com

Wat is ’n stranddorp sonder ’n padstal? Yzerfontein het twee. Die Weskus-padstal (0716589167) by die afdraai van die Weskuspad (R27) na Yzerfontein is groter met ’n winkel, restaurant, en buitedeel. Die Yzervark Bistro & Bar (0714389208) is nader aan die dorp. Hier is ook ’n klein kwekery.

Ja, ja, jy moet seekos eet langs die Weskus, maar dis okei om een aand iets anders te bestel. Lulas Food bedien Portugese en Mediterreense disse. Sit aan vir Bife à Portuguesa (R210), ’n filetbiefstuk met ’n rooiwynsous en ’n gebakte eier.

0823967643

Die Strandkombuis is een van die gewildste trouvenues in die Weskus. Op Vrydae en Sondae hoef jy nie te trou om hier te kom eet nie. Die eetplek is onder ’n tent teenaan ’n soutpan waar flaminke en ander watervoëls lawaai. En as jy oor die duin langs die tentstap, is jy op die strand. Vrydae is hier ’n pizza-buffet (R165p.p., R75 vir kindersjonger as 12), en Sondae ’n seekosbuffet (R320 p.p.; R170 vir kinders).

022 481 1003; strandkombuis.com

Bly hier

CASA BERTELLA

Yzerfontein-woonwapark

Net ’n duin skei die woonwapark van die strand, en jy kan van hier af stap na die winkels en restaurante. Hier is 121 staanplekke, no. 25 is ons gunsteling – naby die see en lekker privaat.

Waar? Parkstraat

Koste: Vanaf R330 p.n. vir 4 mense, R100 p.n. per ekstra persoon, R110 per ekstra voertuig (slaapplek vir 6). Hier is ook vakansiehuise te huur vanaf R770 p.n. vir 6 mense.

022 451 2211; yzftnpark@swartland.org.za

Kaijaiki Country Inn & Guesthouse

Dit kan goed koud raak langs die Weskus, en as die wind buite loei wil jy ’n ordentlike kaggel aansteek. Elkeen van die vier gesellige en suite-kamers (slaapplek vir 2 tot 4 mense) het ’n kaggel, en dis stapafstand van die see af.

Waar? Parkstraat 36

Koste: Vanaf R980 p.n. vir 2 mense, met ontbyt. Een van die kamers (slaapplek vir 4) is selfsorg.

022 451 2858; kaijaiki.co.za

Casa Bertella

Dié losstaande strandhuis het ’n groot dek wat uitkyk oor die Atlantiese Oseaan. Twee identiese en suite-slaapkamers weerskante van ’n groot oopplansit-kamer en kombuis. Hier is selfs ’n klein vleuelklavier!

Waar? Dasseneiland-rylaan 153

Koste: Vanaf R892 p.n. vir tot 4 gaste. Plus ’n eenmalige R650-skoonmaakfooi. Minimum 2 aande.

airbnb.co.za

Strandkombuis

Hier is 27 pas opgeknapte en suite-kamers in ou visserhuisies.Dubbelkamers en gesinskamers is beskikbaar. Die huisies is knus maar gemaklik, en selfs die eenhede wat ’n muur deel het elk sy eie stoep met genoeg privaatheid. Hier is ’n gemeenskaplike braaiplek. Waar? Draai by die Strand-kombuisbord regs af soos jy by die dorp inry. Volg die grondpad tot by die restaurant.

Koste: R470 p.p., R235 per kind tussen 2 en 12. Ontbyt is ingesluit. Kontak 022 481 1003; strandkombuis.com

Wat nog? By die nuwe Spar kan jy enigiets koop wat jy in die stad vergeet het. Hier is selfs ’n koffiewinkel en soesji-toonbank. Loer in by Vita Nova Delicatessen in Lutie Katzstraat vir die beste plaaslike produkte – van tuisgemaakte salami tot ’n verskeidenheid kase, olywe en konfyte.

delivitanova@gmail.com

Maak ’n draai by die toerisme-kantoor in Die Vishuis in Hoofstraat vir meer inligting.

022 451 2985; yzerfonteintourism.co.za

Word deel van die Weg-wêreld
Teken in op ons nuusbrief en ontvang elke week lekker leesstories, resepte en inligting oor ons nuutste toere en slypskole in jou inboks. Volg ons op die YouTube-kanaal WegTV (kyk ons nuutste video's eerste!), asook Instagram en Facebook